
της Ειρήνης Φραγκιαδάκη
O Γιάννης Νικολαΐδης είναι αναμφίβολα ένας από τους πιο ισχυρούς και συμπαθείς έλληνες GM. Με πολλές διεθνείς επιτυχίες στο ενεργητικό του, πρωταθλήματα Ελλάδος ατομικά και διασυλλογικά, συμμετοχές στην εθνική ομάδα και νίκες επί ισχυρών ξένων παικτών, είναι πια καταξιωμένος στη συνείδηση του σκακιστικού κόσμου. Από την 1η Ιανουαρίου 2007 είναι και προπονητής της εθνικής μας ομάδας.
Ε. Φ.: Γιάννη, ευχαριστώ καταρχήν που δέχτηκες να δώσεις τη συνέντευξη. Πώς ξεκίνησες το σκάκι και σε ποιά ηλικία;
Γ. Ν.: Ξεκίνησα το σκάκι περίπου 11 χρονών επειδή όλοι στο περιβάλλον μου έπαιζαν. Στην αρχή δεν μπορούσα να ανταποκριθώ στις δυσκολίες, δεν ήξερα να παίζω και ντρεπόμουν αφού όποτε έπαιζα με τον θείο μου έχανα …ασταμάτητα! Αυτό κάπως με χτύπησε εγωϊστικά και έτσι ξεκίνησα να μελετάω κάπως για να μπορώ να κερδίζω. Δεν ξεκίνησα για να μάθω σκάκι αλλά για να κερδίζω. Και κάπως έτσι βρέθηκα μέσα στο παιχνίδι.
Ε. Φ.: Ποιά ηλικία θεωρείς την ιδανική για να ξεκινήσει ένα παιδί να αγωνίζεται σε σκακιστικά τουρνουά; Είναι σωστό παιδαγωγικά να παίζει σε αγώνες σκάκι ένα παιδί ηλικίας 5-6 ετών όπως πολλοί πιστεύουν;
Γ. Ν.: Πιστεύω πως δεν είναι σωστό να παίζει σκάκι ένα παιδί 5-6 ετών, ούτε καν 8 ετών. Ωστόσο, κάποια παιδιά είναι “περισσότερο παιδιά” από τα άλλα και κάποια άλλα λιγότερο, παρότι στην ίδια ηλικία. Αυτά που είναι “λιγότερο παιδιά” πιστεύω ότι μπορούν να ξεκινήσουν να παίζουν νωρίς. Για παράδειγμα, μπορεί να είναι 7 ή 8 ετών και να είναι κάπως, αν μπορώ να το πω, πιο ώριμο από τα άλλα. Ενώ αυτό που είναι λιγότερο “ώριμο” ίσως πρέπει να ξεκινήσει αργότερα γιατί, ευτυχώς ή δυστυχώς, θέλει κάποια υπομονή το παιχνίδι αυτό. Λίγο αργότερα μπορεί να ξεκινήσει να παίζει και θα καλύψει τον χρόνο που έχει χάσει θεωρητικά.
Ε. Φ.: Δηλαδή η ιδανική ηλικία. . . ;
Γ. Ν.: Για άλλα είναι 7 ετών, για άλλα είναι 10, για άλλους ίσως να είναι και …25!
Ε. Φ.: Από τους νεαρούς έλληνες σκακιστές ποιούς θεωρείς πιθανούς μελλοντικούς GM;
Γ. Ν.: Είναι δύσκολη η ερώτηση αυτή. Είναι κάποιοι αρκετά αξιόλογοι οι οποίοι μπορούν να γίνουν GM. Σήμερα πια δεν είναι τόσο δύσκολο, υπάρχει μια πληθώρα από GM. Παλαιότερα υπήρχαν 100 στον κόσμο και τώρα είναι περίπου 1000. Και εννοείται ότι τώρα πια υπάρχουν περισσότερες ευκαιρίες. Θα μπορούσα να αναφέρω κάποια ονόματα από τους μικρούς μας αλλά δεν θέλω να ξεχάσω κάποιον και να θεωρηθεί. . .
Ε. Φ.: Πες μου απλά κάποια ονόματα. . .
Γ. Ν.: Κάποια ονόματα για παράδειγμα είναι ο Αγγελής, ο Φίλιππας, ο Γκούμας… Σίγουρα ξεχνάω και κάποια άλλα. Μπορεί να γίνουν, μπορεί και όχι αλλά όλοι έχουν τα προσόντα. Όχι μόνο αυτοί οι τρεις, επιμένω ότι μπορεί να είναι και κάποιοι άλλοι που μου ξεφεύγουν τώρα…

Ε. Φ.: Από πέρυσι είσαι και προπονητής της εθνικής ανδρών. Θεωρείς τον εαυτό σου περισσότερο προπονητή ή αθλητή?
Γ. Ν.: Ανάλογα, κατά καιρούς είμαι και προπονητής και αθλητής. Όμως τώρα είμαι υποχρεωμένος να είμαι περισσότερο προπονητής. Δεν φεύγει εύκολα το αγωνιστικό κομμάτι και προσπαθώ να τα συνδυάζω. Όμως, ο τομέας προπονητικής είναι αυτός που προσπαθώ και ρίχνω περισσότερο βάρος.
Ε. Φ.: Ποιες θεωρείς ότι είναι οι μεγαλύτερες σου αγωνιστικές επιτυχίες;
Γ. Ν.: Μπορώ να ξεχωρίσω κάποιες. Όλες μου ήταν ευχάριστες. Κάποιες βέβαια ήταν αντικειμενικά πιο σημαντικές από άλλες… Στην αρχή όταν ξεκινάς τις χαίρεσαι πιο πολύ… Δεν μπορώ να πω ότι έχω κερδίσει πάρα πολύ δυνατά τουρνουά. Είχα όμως κι εγώ τις στιγμές μου. Δεν θεωρώ ότι εθνικά πρωταθλήματα που κέρδισα είναι πιο σημαντικά ή πιο δύσκολα από κάποια φεστιβάλ τα οποία ήταν ίσως πιο ισχυρά από τις επίσημες διοργανώσεις…
Ε. Φ.: Θυμάσαι συγκεκριμένα τουρνουά να μας πεις;
Γ. Ν.: Το ισχυρότερο που έχω κερδίσει ήταν το ’95 στην Ρουμανία όπου όλοι ήταν GM και ήταν όλοι υψηλοελούχοι και βγήκα μόνος μου πρώτος. Αυτό μου έχει μείνει απ’ όλα τα άλλα. Είχα και κάποιες άλλες διακρίσεις. Ήταν μία περίοδος που είχα συνεχόμενες πρωτιές, πριν από περίπου 12 χρόνια. Ακόμα ένα αντικειμενικά όχι και τόσο ισχυρό τουρνουά σου προσφέρει κάποια χαρά όταν κερδίζεις. Δεν είναι απαραίτητα πιο εύκολο απ’ το να κερδίσεις σε ένα πιο ισχυρό τουρνουά. Διότι σε ένα κάπως πιο “εύκολο” τουρνουά, υπάρχουν 2-3 διεκδικητές και αν ξεφύγει ένας δύσκολα τον πιάνεις επειδή οι αντίπαλοι είναι υποδεέστεροι σε σχέση με αυτόν. Ενώ σε ισχυρά τουρνουά είναι πιθανό να κάνει κάποιες απώλειες κι έτσι τον φτάνεις.
Ε. Φ.: Βλέπεις ομοιότητες στην ανάπτυξη του σκακιού στην Ελλάδα σε σύγκριση με τη Γεωργία;
Γ. Ν.: Τώρα τελευταία ναι, υπάρχουν ομοιότητες. Παλαιότερα, που υπήρχε κρατική υποστήριξη στη Σοβιετική Ένωση, δεν υπήρχαν πολλές ομοιότητες. Διότι όλα ήταν πάρα πολύ οργανωμένα και υπήρχε σοβαρό κρατικό ενδιαφέρον. Τώρα υπάρχουν ομοιότητες. Κάποιος που αγαπάει το σκάκι απλώς ξεκινάει και παίζει, είναι λίγο-πολύ το ίδιο σε κάθε χώρα πια.

Ε. Φ.: Αν είχες μείνει στη Γεωργία πιστεύεις ότι θα είχες ακόμη περισσότερες επιτυχίες ως σκακιστής;
Γ. Ν.: Πιστεύω πως δεν θα είχα, χωρίς να είναι και σίγουρο. Μπορεί να το είχα σταματήσει. Και εδώ στην Ελλάδα το είχα σταματήσει για μία περίοδο, 4 χρόνια συνεχόμενα δεν έπαιζα καθόλου. Μάλιστα στην ηλικία που θεωρείται ότι πρέπει να παίζεις. Δεν μπορώ να πω με σιγουριά αν θα είχα περισσότερες ή λιγότερες επιτυχίες. Ίσως στη Γεωργία να κυλούσε διαφορετικά η ζωή μου.
Ε. Φ.: Βλέπεις εντελώς απίθανο να διεκδικήσει Έλληνας σκακιστής το παγκόσμιο πρωτάθλημα στο ορατό μέλλον; Ας πούμε στη γειτονική μας Βουλγαρία κατάφεραν να βγάλουν 2 παγκόσμιους πρωταθλητές (Toπάλοβ, Στεφάνοβα). Εμείς μπορούμε;
Γ. Ν.: Σε αυτό το θέμα έχω κατηγορηθεί ακόμη και ως “αλαζόνας Έλληνας”. Πάντα πίστευα ότι μπορεί ένα Έλληνας να διεκδικήσει το παγκόσμιο πρωτάθλημα. Δεν το απέδειξαν όμως, ειδικά αυτή η τελευταία γενιά παικτών οι οποίοι αποτελούν την εθνική ομάδα. Κοτρωνιάς, Χαλκιάς, Μαστροβασίληδες, Μπανίκας, Παπαιωάννου θα μπορούσαν να το διεκδικήσουν. Από τους μικρούς ακόμα δεν βλέπω κανέναν να μπορεί, κατα τη γνώμη μου πάντα. Από τους 6 που είπα όμως, ο καθένας θα μπορούσε να το κάνει.
Ε. Φ.: Οπότε δεν είναι απίθανο να γίνει στο μέλλον;
Γ. Ν.: Στο μέλλον μπορεί και να είναι απίθανο γιατί δεν βλέπω να διεκδικούν πράγματα. Δεν βλέπω να το κυνηγάνε τόσο πολύ. Έχουν τα προσόντα, κανένας τους όμως δεν έχει κάνει το παραπάνω βήμα που χρειάζεται.
Ε. Φ.: Σε άλλα αθλήματα η Ελλάδα έχει αναδείξει και παγκόσμιους πρωταθλητές και Ολυμπιακά μετάλλια (στίβος, άρση βαρών, μπάσκετ, ιστιοπλοΐα). Στο σκάκι όχι ακόμη. Μήπως τελικά το σκάκι δεν ταιριάζει με την ιδιοσυγκρασία του Έλληνα;
Γ. Ν.: Ίσως και να μην ταιριάζει. Οι Έλληνες είναι μεσογειακός λαός, είναι παρορμητικός ενώ το σκάκι… δεν ξέρω αν είναι σωστό, η γνώμη μου είναι ότι θέλει υπομονή, ταιριάζει σε διαφορετικούς λαούς ίσως πιο βόρειους όπως Ρώσους, Γερμανούς που να μπορούν να κάτσουν και να αφιερώσουν ώρες. Ενώ οι Έλληνες ξυπνούν το πρωί, πάνε στη δουλειά, το βράδυ πάντα διασκεδάζουν, τουλάχιστον αυτό ισχύει μέχρι τώρα.
Ε. Φ.: Δεν κάνουν δηλαδή πολλές “θυσίες” για το σκάκι;
Γ. Ν.: Δεν κάνουν πολλές θυσίες. Και πρέπει να είναι κάποιος πάρα πολύ χαρισματικός για να πετύχει στο σκάκι χωρίς θυσίες. Δεν λέω ότι αξίζει τον κόπο σε καμμία περίπτωση, απλά για να πετύχει χρειάζονται θυσίες. Δεν ταιριάζει και πολύ σε έναν Έλληνα αυτό. Ένα ποσοστό βέβαια θα μπορούσε να ασχοληθεί γιατί δεν είναι όλοι ίδιοι. Οι πιθανότητες να πετύχουν είναι σαφώς μικρότερες από κάποια άλλη χώρα με διαφορετική νοοτροπία. Άλλα πρωταθλητής είναι πάντα ένας και δεν έχει σημασία από ποιο ποσοστό βγαίνει. Και οι Κινέζοι που είναι τόσα δισεκατομμύρια δεν ανέδειξαν κάτι φοβερό στο σκάκι αν και τα τελευταία 10–20 χρόνια έχουν δυναμώσει αρκετά.

Ε. Φ.: Θεωρείς ότι ο προγραμματισμός των σωματείων και της ομοσπονδίας κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση όσον αφορά την ανάδειξη των σκακιστικών ταλέντων της χώρας μας;
Γ. Ν.: Δεν είμαι και ο μεγαλύτερος ειδικός στον οργνωτικό τομέα. Ίσως κάποια πράγματα μπορούν να βελτιωθούν. Ξέρω ότι γίνονται σημαντικές προσπάθειες από την ομοσπονδία και τους συλλόγους. Άλλα πάντα υπάρχει το καλύτερο. Προσωπικά, δεν έχω ασχοληθεί με διοίκηση αλλά γνωριζω ότι υπάρχει καλή πρόθεση και αυτό είναι σίγουρο. Στη διοίκηση πρέπει να υπάρχουν χαρισματικοί άνθρωποι με επαναστατικές ιδέες που να μπορούν να βελτιώσουν τα πράγματα. Και πιστεύω ότι η Ελλάδα είναι πολύ μπροστά στη διοίκηση σε σύγκριση με άλλες χώρες.
Ε. Φ.: Tο σκάκι θα έπρεπε να είναι στο πρόγραμμα των Ολυμπιακών Αγώνων;
Γ. Ν.: Προσωπική μου άποψη είναι πως όχι. Δεν θα έπρεπε να είναι. Και επίσης δεν πιστεύω πως θα είναι ποτέ, τουλάχιστον εγώ δεν θα το προλάβω.
Ε. Φ.: Γιατί δεν θα έπρεπε να είναι;
Γ. Ν.: Γιατί οι ολυμπιακοί αγώνες εκτός από τον συναγωνισμό, έτσι όπως έχουν γίνει τα πράγματα, είναι και ένα θέαμα. Το σκάκι δεν είναι εύκολο να το δεχτεί κάποιος ως θέαμα. Επειδή υπάρχει έτσι κι αλλιώς μια τεράστια ουρά από θεαματικά αθλήματα για το πρόγραμμα των Ολυμπιακών Αγώνων, δεν ξέρω κατά πόσο εύκολο είναι να μπει. Επίσης, ένα μεγάλο ποσοστό του κοινού δεν θα είναι σε θέση να το παρακολουθήσει.
Ε. Φ.: Πως εξηγείς ότι η FIDE, ένας διεθνής αθλητικός οργανισμός, επέλεξε την Ελλάδα ως έδρα της;
Γ. Ν.: Νομίζω είναι πολλοί οι λόγοι. Ο ένας λόγος, πολύ σημαντικός, πρέπει να είναι η γεωγραφική τοποθέτηση της Ελλάδος. Δεύτερον, από πολιτική ήταν πάντα εντάξει σε διπλωματικά ζητήματα, κάπως ουδέτερη, όσο μπορεί. Τρίτον, η Ελλάδα έχει τον εκπρόσωπό της στην παγκόσμια ομοσπονδία, κάτι που σίγουρα παίζει ρόλο. Τετάρτον, που αλλού θα μπορούσε να είναι; Ίσως σε καμιά Γερμανία γιατί είναι κεντρικά, συνδέει την ανατολική Ευρώπη με την δυτική και αυτό είναι σημαντικό. Νομίζω δεν είναι τόσο τυχαίο. Θα μπορούσε να είναι σε άλλη χώρα αλλά είναι πολύ βολικό για την FIDE να έχει την έδρα της στην Αθήνα. Λόγω του αντιπροέδρου της, λόγω γεωγραφίας, λόγω κλίματος… δεν είναι παράλογο να βρίσκεται στη χώρα μας.
Ε. Φ.: Στη σκακιστική σου καριέρα υπήρξαν καταστάσεις ή πρόσωπα που σε απογοήτευσαν;
Γ. Ν.: Βέβαια, ναι υπήρχαν. Όμως όχι μόνο στη σκακιστική μου καριέρα αλλά γενικώς.
Υπάρχουν σκακιστές που με απογοήτευσαν, πάντα με τη συμπεριφορά τους και ποτέ μέσα στο παιχνίδι. Κάποιος μπορεί να βρεθεί σε συνθήκες υπό πίεση, είτε στο σκάκι είτε οπουδήποτε, και να απογοητεύσει τους άλλους με την συμπεριφορά του. Το έχω ζήσει κι εγώ αυτό.
Ε. Φ.: Συγκεκριμένα πρόσωπα και συνθήκες θα ήθελες να μας πεις;
Γ. Ν.: Συνθήκες μπορώ να πω αλλά πρόσωπα δεν θέλω, δεν κρατάω κακία. Για παράδειγμα, σε κάποια παγκόσμια πρωταθλήματα και μη, υπήρχε αλλαγή πληροφοριών. Δηλαδή, κάποιος που δουλεύει σε μια ομάδα δίνει κρυφά της πληροφορίες στην άλλη, με αποτέλεσμα η αντίπαλη ομάδα να είναι πιο έτοιμη καθώς παίρνει έτοιμα πράγματα από την πηγή. Αυτό σε μικρότερο βαθμό έχει τύχει και σε μένα. Κάποτε έκανα εργασίες για κάποιον χωρίς να ζητήσω κάτι σε αντάλλαγμα και μετά αυτή η ίδια εργασία έβγαινε με ξένο όνομα σε περιοδικό. Βέβαια μπορούμε να ζούμε με αυτά τα πράγματα, δεν είναι πολύ σημαντικά αλλά προκαλούν απογοήτευση, μικρή ή μεγάλη. Εγώ τα βλέπω πάντα από προσωπικό επίπεδο. Η νοοτροπία μου είναι τέτοια που οτιδήποτε κάνω το περνάω από προσωπικές σχέσεις, χάρη σε αυτές εμφανιστήκαμε στον κόσμο, πρώτα από εκεί ξεκινάω.
Ε. Φ.: Υπάρχουν κάποια άτομα στα οποία έχεις ιδιαίτερη εκτίμηση από το σκακιστικό χώρο; Ή κάποιοι που σε έχουν βοηθήσει πολύ;
Γ. Ν.: Όχι, όσον αφορά το σκάκι, δεν μπορώ να πω ότι μ’ έχει βοηθήσει πάρα πολύ κάποιος. Υπάρχουν πολλά άτομα στα οποία έχω ιδιαίτερη εκτίμηση αλλά κανένα από αυτά δεν εκτιμώ επειδή παίζουν …καλό σκάκι. Δηλαδή συμπαθώ κάποιον που μπορεί να είναι στο χώρο του σκακιού πολύ απλά και τον εκτιμάω ως άνθρωπο.
Ε. Φ.: Θέλεις να μας πεις κάποια πρόσωπα;
Γ. Ν.: Συμπαθώ όλους τους σκακιστές της εθνικής ομάδας άνευ εξαιρέσεως. Μπορώ να σου πω και πρόσωπα που δεν είναι πολύ γνωστά στο σκακιστικό χώρο. Όπως για παράδειγμα, ο Ανδρέας Παπασταυρόπουλος ή ο Ανδρέας Κοντοκάνης. Βέβαια, δεν θέλω να λέω ονόματα γιατί μπορεί να ξεχάσω κάποιον… ο Κώστας Κολιόπουλος, πάρα πολλοί. Το ποιούς εκτιμώ δεν έχει να κάνει με το αν παίζουν ή όχι καλό σκάκι.

Ε. Φ.: Ενημερώνεσαι για τις σκακιστικές εξελίξεις από το site μας; Τι γνώμη έχεις για το GreekChess.com;
Γ. Ν.: Είμαι σχετικά καινούριος στο internet αλλά η άποψή μου είναι θετική για το site. Μου αρέσει, αλλά για να έχω ολοκληρωμένη άποψη πρέπει να το συγκρίνω και με άλλα site. Επειδή δεν έχω αρκετή πείρα στο internet, η άποψή μου είναι κάπως “ερασιτεχνική”.
Ε. Φ.: Υπάρχουν πολλοί νεαροί που ονειρεύονται να γίνουν πετυχημένοι επαγγελματίες σκακιστές όπως εσύ. Υπάρχει κάποια μαγική συνταγή; Ποιο είναι το μήνυμα σου σε αυτά τα παιδιά;
Γ. Ν.: Ναι υπάρχει μαγική συνταγή. Εκτός από ταλέντο και χάρισμα, πρέπει να το αγαπάνε και να αφιερώνουν χρόνο. Δεν εξαρτάται βέβαια πάντα από τους ίδιους…
Ε. Φ.: Τι μήνυμα τους περνάς δηλαδή;
Γ. Ν.: Να το αγαπάνε και να ασχολούνται. Είναι επιλογή τους σε ποια θέση στη ζωή τους θα το βάλουν. Όμως η δική μου άποψη είναι ότι δεν πρέπει να είναι η μόνη τους απασχόληση, σε καμία περίπτωση. Κι αυτό γιατί απαιτεί θυσίες. Ακόμη και να έρθει η επιτυχία δεν ξέρω αν μπορεί να αναπληρώσει τις απώλειες στην πορεία. Δεν είμαι υπέρ των πάρα πολλών θυσιών. Να μην αγχώνονται, να μην πιέζονται, γιατί ακόμα και να τα παρατήσουν όλα για το σκάκι δεν σημαίνει ότι απαραίτητα θα πετύχουν. Απλά η ζωή είναι όμορφη και δεν πρέπει να παραβλέπουμε κάποια άλλα σημαντικά πράγματα. Επειδή το σκάκι είναι δύσκολο, μπορεί να παρασυρθείς και να τα παρατήσεις όλα. Η συμβουλή λοιπόν είναι να αφιερώνουν χρόνο στο σκάκι αν το αγαπούν αλλά να μη ξεχνιούνται κιόλας, γιατί η ζωή κυλάει και ξεχνάει κι αυτή καμιά φορά…
Ε. Φ.: Γιάννη σε ευχαριστούμε πολύ για τη συνέντευξη!
Γ. Ν.: Κι εγώ ευχαριστώ για τη φιλοξενία!
————————————————————————————————-
Κλείνοντας αυτό το άρθρο, τι καλύτερο να παρουσιάσουμε από μία άψογη τεχνικά νίκη του GM Γιάννη Νικολαΐδη επί του Λετονού GM Γιάνις Κλόβανς! Απολαύστε την παρτίδα: www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1402094
————————————————————————————————-